Jump to content

hravart

Forumjan
  • Content Count

    307
  • Joined

  • Last visited

Community Reputation

0 Neutral

About hravart

  • Rank
    Հարյուրապետ Harjurapet Сотник

Contact Methods

  • Website URL
    http://

Profile Information

  • Gender
    Male
  1. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ԻՆՆԵՐՈՐԴ ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆՈՐԵՆ ԱՐԴԻ ՕՐԵՐ ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆՕՐԵՆ ԱՐԴԻ ՕՐԵՐ Նույքան բեղմնավոր է եղել նաև Սեբաստիո դպրոցի ներկայացուցչի՝ Ասարի ժամանակակից Բունիաթ Սեբաստացու գործունեությունը: 1626 թ. Մարզվանում նա խմբագրել է Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Օգուտ Բժշկության» գիրքը, որի ձեռագիր ընեդօրինակությունը (Մատենադարան #414) հիմք հանդիսացավ նրա քննական հրատարակության համար, որ լույս ընծայեց 1940 թ. Ստ. Մալխասյանցը: Այս գրքի ոգով տարիներ հետո Բունիաթ Սեբաստացին ընդհանրացրեց իր սեփական փորձը, Սամսունում գր
  2. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ՈՒԹԵՐՈՐԴ ԱՄԻՐԴՈՎԼԱԹ ԱՄԱՍԻԱՑԻ Հայ բժշկապետը ծնվել է Փոքր Ասիայի Ամասիա քաղաքում, որ մեծ թվով հայ բնակչություն, դպրոցներ և եկեղեցի ուներ: Թէև նրա ծննդյան ստույգ թվականը հայտնի չէ, բայց հայ բժշկության պատմության գիտակները մի շարք կողմնանկի տվյալների հիման վրա ենթադրում են, որ նա հավանաբար ծնվել է ԺԵ դարի առաջին քառորդում: Դա քաղաքական փոթորկալից ցնցումների շրջան էր, երբ Հայաստանի արևմտյան նահանգներն ընկան թուրք-օսմանների տիրապետության տակ: Ամիրդովլաթ Ամասիացին ժամանակակից, գուցէ և ականատես էր
  3. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ՅՈԹԵՐՐՈՐԴ ՏԱԹԵՒ Ժ-ԺԴ դարերում զգալի աշխատություն է նկատվում նաև պատմական Հայասատանի բարցրագույն դպրոցների գործունեության մեջ: Երզնկայում, Տաթոևում, որտեղ դեռևս ուժեղ էին անտիկ գիտիտության աւանդները, ուսուցանվում էին բնական գիտությունների հիմունքներ և բժշկություն: Պէտք է նշել, որ այդ շրջանում Քռնիի և Ծործորի բարցրագույն դպրոցներում, որոնք դարձան ունիթորական1 շարժման կենտրոններ, լատիներենից հայերեն են թարգմանվել միջնադարյան Եվրոպայի մի շարք ականավոր գիտնականների, այդ թվում նաև անվանի փիլիս
  4. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ՎԵՑԵՈՈՐԴ ԱԲՈՒՍԱՅԻԴ Ինչ վերաբերում է Աբուսայիդի ասորական ծագմանը, ապա այդ մի արտասովոր երևույթ չէր Կիլիկյան Հայաստանի պայմաններում, որտեղ կողք-կողքի ապրել և գործել են հայերը, հույները, ասորիները: Հայ և ասորի բժիշկների գիտական կապերը, որոնց մասին մենք տեղեկություններ ունենք դեռևս Ժ դարի վերջից, հատկապես ամրապնդվեցին ԺԱ-Ժ դարերում: Հայ միջնադարյան աղբյուրներում պահպանվել են նաև ազգությամբ ասորի ուրիշ բժիշկների անունները. որոնք գործել են հայ բժշկության անդաստանում, իրենց երկերը գրելով հայ ընթ
  5. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԳՐԻԳՈՐԻՍ Հայ բժշկության Կիլիկյան դպրոցին էր պատկանում նաև բժիշկ րգորիսը (Ժ դար), որի «Քննութնուն Բնության Մարդոյ և Նորին Ցաւոց» երկը (Մաշտոցի անվան Մaտենադարան, ձերագիր Նօ. 415) հստակ պատկերացում է տալիս Կիլիկյան Հայաստանում ախտաբանության և մահճաբուժության զարգացման մակարդակի մասին: Նրա գիրքը, որ գրված է վառ և պատկերա-վոր միջին հայերենով, հայ բժշկության մեջ շարունակեց Մխիթար Հերացու ավանդույթները: Մահճաբուժության հարուստ նյութերի և փորձի հիման վրա բժիշկ Գրիգորիսը հետազոտել է այն
  6. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ՉՈՐՈՐԴ Բոլորովին պատահական չէ, որ վերոհիշյալ բժշկարանը խմբագրվել է Կիլիկյան Հայաստանում և հարստացվել երկու բաժիններով: Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո (1045 թ.), միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական և մշակութային կենտրոններից մեկն է դառնում Ռուբինյան իշխանությունը Կիլիկյայում, որն այնուհետև, 1198 թ., սկիզբ է դնում Ռուբինյան թագավորական հարստությանը, դեպի ուր հետզհեդէ հավաքվում էր հայ մտավորականությունը՝ բանաստեղծներ, երժիշտներ, նկարիրներ, գիտնականներ, բժիշկներ: Հռոմկլայում հայ կաթողիկոսների
  7. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ԵՐՐՈՐԴ Միջնադարյան Հայաստանի ականավոր փիլիսոփա Դավիթ Անհաղթը (Ե դարի վեռջ Զ դարի սկիզբ) հրաշալի ծանոթ էր հիպոկրատյան բժշկության սկզբունքներին: Նրա «Սահմանք Իմաստասիրության», «Վերլուծութեան», «Պորփիւրի1» , «Մեկնություն ի Վերլուծականն Արիստոտելի» երկերում շոշափված են մարդակազմության, կենսաբանության, դեղագիտության, հիգենայի և բժշկական բարոյագիտության հարցերը: Հատկապես պէտք է նշել, որ «Վերլուծություն Ներածության», «Պորփիւրի» աշխատությաւն էջերում հանդիպում է հայ մատենագրության ամենավաղ վկայությունն
  8. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ԵՐԿՐՈՐԴ Բուսական և հանքային դեղերից բացի հայ բժշկության մեջ օգտագերծել են նաև կենդանական ծագում ունեցող դեղամիջոցներ՝ պատրաստված կենդանիների օրգաններից և հյուսվածքներից1, որոնց մի մասը օժտված է ֆերմենտային 2 հատկություններով: Այս վերջինների թվին են պատկանում սեռական գեղձերի3, ուղեղի, լյարդի, փայծաղի4 եքստրակտները5, որոշ կենդանիների լեղին, նապաստակի խախացը6, ինչպոս նաև խառը7 բուսական-կենդանական բնույթ ունեցող «խոնավ զուխան8», որի մասին Իբն Սինան իր «Կանոնում» գրել է հետևյալը. «Այդ այն ճարպն է,
  9. ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԻՆ ԵՎ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Դր. Ստելլա Վարդանյան, 1982, Երևան ԳԼՈՒԽ ԱՌԱՋԻՆ Բժշկությունը հին Հայաստանի մշակույթի անբաժան մասն է, և նրա արմատները հասնում են դարերի խորքը: Ծնվելով ժողովրդական բժշկության ակունքներից, այն կուտակել է բժիշկների բազում սերունդների դարավոր փորձն ու գիտելիքները՝ Հայաստանի բուսական և կենդանական աշխարհի, ինչպես նաև հանքային նյութերի բուժիչ հատկությունների մասին: Ուրարտական և ավելի վաղ շրջանի հնագիտական պեղումների արդյունքները (բժշկական զանազան գործիքներ, դեղատան սարք և այլն) վկայում են հին Հայաստանում բժշկական արվեստի բարձր մակարդակի մասին:
  10. Սիրելի Հեղինէ, Դա իմ կարծիքով արդէն ուշ է որովհետև այդքան գրառումները հաւքել մէկ տեղ մի հերքիւլեան աշխատանաք է և իմ ուժերից վեր: Սիրով՝ Վարդահուր
  11. Սիրելի Հեղինէ, Ձեր նկատողութիւնը շատ տեղին է և ես հարիւր տոկոսով համաձայն եմ դրա հետ: Այդ առթիւ ես արդէն շատ վաղուց առաջարկել էի որ ինձ համար բացւի մի նոր բաժին, բայց կարծես թէ կառավարչութիւնը (ադմինիստրացիան) այդ առթիւ սրևէ դրական քայլ չվերցրեց և այս քաոսային վիճակին սատար հանդիսացաւ: Վարդահուր
  12. Հայաստանին Հազար ու մի վերք ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես, Հազար խալխի ձեռք ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես: Աշնան քաղած արտի նման՝ Հազար զոհերի Չհավաքված բերք ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես: Գլուխդ չոր քամուն տված պանդուխտի նման, Հազար տարվա հեք ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես: նարեկացի, Շնորհալի, Նաղաշ Հովնաթան, Ինչքա՜ն հանճար, խելք ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես: Քո Չարենցին լեզու տվող երկիր Հայաստան, Հազար ու մի երգ ես տեսել, - էլի´ կը տեսնես:
  13. ԲԱՌԱՐԱՆ Դանիել Վարուժանի Գործերում Գործածված Բառեր Ա Ագուռ –բուռ, ափ Ազազուն –չոր, վտիտ Ալք, ալքեր –ալիք, ալիքներ: Խորք Ախերոն –Աքերոն առասպելական գետը, այստեղ՝ դժոխային իմաստով Ակութ –կրակ պահելու տեղ, օջախ Ակռապլիկ –ատամները թափած Ահիապարան –ահեղ պարանոցով, վիզը ձգած Աղածրի, աղարծի –մատղաշ, մատաղահաս Աղամող –ծուռ ու մուռ, ծեղված Աղեբախ –աղիքներից շինված նվագարանի լարերի բախումը: Աղեբեկ –ալեխառն, ալիքանման մազ՝ բաշ, մորուք Աղծապիղծ –կեղտոտ, պղծված Աղկիոն –ծովային թռչուն Աղոթկեր –աղոթող, աղոթարար Աղորիք –երկանք, ջրաղացաքար Աճռել –աչքը տրորել Աղու –քա
  14. ՀԱՑԻՆ ԵՐԳԸ Դանիել Վարուժան ԵՐԿԵՐ «Սովետական Գրող» Հրատարակչություն Երեվան 1984 1. ՄՈՒՍԱՅԻՆ Թե ջըլապինդ մըշակն ի՛նչպես կը փարի Իր կոր մաճին, կը պատռե լանջն հողերուն: Եվ սահանքին տակ արփական շողերուն Ի՛նչպես կ'ըլլան լերկ ակոսները` բերրի: Թե շիկագույն ցորյանն ի՛նչպես կալին մեջ Կը բըրգանա, և աղորիք կը մռընչեն. Ի՛նչպես կ'հորդի քաղցած խըմորը տաշտեն, Զոր հուսկ կ'եփեն գեղջուկ փուռին մեջ անշեջ: Թե կը սըփռե Հա՜ցը, Հա՜ցը սրբազան Ի՛նչ բերկրանքներ, արարչական ի՛նչ կորով, Սորվեցո՛ւր ինձ, ո՛վ հայրենի իմ Մուսան: Սորվեցուր ինձ. պսակե քընարս հասկերով, Զի կա
  15. 6. ԽԵՂԴՎԱԾ ՄԻՋԱՏԸ Գարնան բույրերեն արբշիռ` ինկար դուն Աչքիս մեջ` որ քեզ ծով մ'եղավ անհուն: Ափունքի մը հույսով ի զուր լըլկեցիր Թևերդ այդ մըռայլ ալիքներուն վրա` Որոնց տակ կ'ապրեր ցավը դավադիր, Ցա՛վն` որ քեզ ճըմռեց, ըրավ հեղձամահ: Հետո կոպս իջավ վըրադ` ամպի պես` Եվ բիբըս հոգվույս լույսով ողողված, Գերեզմա՛նդ եղավ: Նույն արցունքն ըզքեզ Ըսպաննեց, և նույն արցունքը ողբաց: Դուն հետաքըրքիր մեղքըդ քու մահով Քավեցիր, ես իմս` ակամա լացով: Գիտեմ թե քեզի եղավ ո՜րքան վիշտ Լուծվիլը հեռու կառերուն ծոցեն` Որոնց շուրջն ուրախ կը բըզզայիր միշտ` Կարծելով երգիդ ականջ կը դընեն
×
×
  • Create New...