Jump to content

Հովհաննես Շիրազ


Recommended Posts

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ

Հուրն են սիրո սևի սիրուն լույս աղջիկներն Հայաստանի,

Սրտիս վրա քայլող գարուն` կույս աղջիկներն Հայաստանի,

Իմ սիրտն ի՜նչ է, ա'խ, թե ուզեն` բերդեր կառնեն մի հայացքով,

Անառիկ բերդ ու սիրո սյուն` հույս աղջիկներն Հայաստանի:

Մեկը մեկից պարզ ու կախարդ, մեկը մեկից խոսքով քաղցր,

Ետ կբերեն ալևորին, օձ կթովեն աչքով քաղցր, -

Մեկը` աստղիկ, մեկը` լուսնյակ, մեկն` արևի տեսքով քաղցր, -

Իմ Հայաստանն են զարդարում նուրբ աղջիկներն Հայաստանի:

ՈՒ չգիտեմ որի՞ն սիրեմ, որի՞ն թողնեմ անհագ սրտով,

Ամենքին է սրտիս աչքը արևի պես կրակ սրտով,

Երբ հուր ծովի պես են քաշում` ո՞նց դիմանաս վտակ սրտով, -

Ինձ աստղերից ցած են բերում սուրբ աղջիկներն Հայաստանի:

Իմ Սևանը ո՞նց ցամաքեց, երբ սևածով աչքերը կան,

Իրենց նման հարբեցընող գինին քամող ձեռքերը կան,

Վարդ շուրթերին բուրմունքի պես Կոմիտասի երգերը կան, -

Քարից անգամ լույս են քամում բյուր աղջիկներն Հայաստանի:

Բայց մի գանգատ ունի կյանքս` այն, որ ինձ մի վարդ չտվին,

Սուրբ եմ Արա Գեղեցիկի պես` ինձ մի սուրբ Նվարդ չտվին,

Ինձ թողեցին գիրկն ընկածի, դեռ ասում են` դարդ չտվին, -

Գերեզմանս են աչքով փորում զուր` աղջիկներն Հայաստանի:

Առանց նրանց` երգս պաղ էր` արև բացին իմ երգի մեջ,

Նրանց սիրո ձեռագործն է ծիածանը երկնքի մեջ, -

Բայց քաջ կասեմ` մեկին սիրես, լավի՜ն սիրես ու լա'վ սիրես,

Որ քեզ պաշտեն բոլո՜ր սիրուն, լույս աղջիկներն Հայաստանի:

http://www.armenianhouse.org/shiraz/shiraz-ru.html

Link to post
Share on other sites
  • 3 weeks later...

Մայրս

Հովհաննես Շիրազ

Մեր հույսի դուռն է մայրս,

Մեր տան մատուռն է մայրս,

Մեր օրորոցն է մայրս,

Մեր տան ամրոցն է մայրս,

Մեր ճորտն ու ծառան է մայրս,

Մեր տան անշուքն է մայրս,

Մեր տան անտունն է մայրս,

Մեր արծվաբույնն է մայրս,

Մեր տան ծառան է մայրս,

Մեր տան արքան է մայրս,

Մեր տան պուճուրն է մայրս,

Մեր հացն ու ջուրն է մայրս,

Մեր տան անճարն է մայրս,

Մեր դեղն ու ճարն է մայրս,

Մեր տան աղբյուրն է մայրս,

Մեր ծառավ քույրն է մայրս,

Մեր տան անքունն է մայրս,

Մեր անուշ քունն է մայրս,

Մեր տան ճրագն է մայրս,

Ա՜խ, մեր տան Սիսն է մայրս,

Մեր տան Մասիսն է մայրս,

Մայրս, մեր հացն է մայրս,

Մեր տան Աստվածն է մայրս...

Link to post
Share on other sites
  • 1 month later...

***

Ես ծնվել եմ ձորերում`

Եղեռնի սև օրերում:

Մայրս կրծքին` օրորել`

Իմ օրոցքն էլ է կորել:

Աչքս բացի` սով տեսա,

Աստված ասաց` "Զոհ է սա":

Դեռ փայտե ձի չհեծած`

Բախտի ձիուց ընկա ցած:

Որբ մնացի ու անուս,

Ես դեռ մանկուց ընկա դուրս:

Վշտի վիհից, գահեր վես,

Հրաշք է, որ հասա քեզ:

Քիչ էր մնում` եղեռնի

Թաթն իմ կոկորդն էլ բռնի:

Բյուրերին է նա հորել`

Ինչպե՞ս է, որ չեմ կորել:

Չեմ պղտորվել, վշտից մեծ

Սոխակս օձի չփոխվեց:

Հոգիս` արցունք ու ոսկի`

Խտացվածքն եմ իմ ազգի:

Այժմ ազգին իմ անչար

Պարտք են Աստված ու աշխարհ:

Հատուցումը եղեռնի`

Երբ էլ լինի` կհառնի:

Իրար գրկեն պիտի ողջ

Այս ազգերն էլ մահագոչ:

Աշխարհ, դու ինձ մի նայիր,

Իմ ողջ ազգին փայփայիր:

Վախենում եմ, թե նրան

Դու պարտք մնաս... հավիտյան:

Link to post
Share on other sites

ԱՆԻ

(հատված պոեմից)

Դեռ մի կարոտ ունեմ անհագ՝ հասնեմ Անի ու նոր մեռնեմ

Բանամ ճամփիս դռները փակ, տեսնեմ Անին ու նոր մեռնեմ։

Բալասանվեմ իր բաց վերքին մանու ծնեմ մեռած մորից՝

Ախուրյանի օրորի տակ, փրկեմ Անին՝ կարոտս առնեմ։

Օրոցք դնեմ իղձերն հայոց՝ հայոց հույսերն օրորելով

Որպես որդուն իմ երկվորյակ՝ երկնեմ Անին՝ կյանքն օրորեմ։

Ախուրյանի ջրերի պես մորս փեշերն համբուրելով՝

Լցված կյանքով հազրազանգ՝ գրկեմ Անին վերածնվեմ։

Կրծքիս սեղմեմ Անիս ավեր բուերի տեղ սոխակ դառնամ

Դառած երգ ու վարդի քաղաք՝ երգեմ Անին ու նոր մեռնեմ։

Վանա ծովի ու Վանի հետ ու Ղարսի հետ ու Սասիսի՝

Իմ Սևանի լույսերի տակ զուգեմ Անին՝ օջախ վառեմ։

Ծաղկեցնեմ շիրիմն անգամ արքայաշուք իմ պապերի

Որպես անտառ կաղնեպսակ՝ տնկեմ Անին՝ Վանին խառնեմ։

Ավեր թողնեմ միայն Քյոշքը թուրք չարահուշ բռնակալի

Գլխին հայոց արևաթագ՝ ոսկեմ Անին բերդն համբուրեմ։

Հազարազանգ զարթնեցնեմ հազարամյա իր խոր քնից

Արագածի պես անխորտակ բուրգեմ Անին վեր պարսպեմ։

Վեր փյունիկեմ հազար ու մի տաճարներով իր ավերակ

Մայր տաճարի գմբեթի տակ խնկեմ Անին կյանք բուրվառեմ։

Թագադրեմ սրտիս թագով մանուկ Գագիկ թագավորին-

Հազար ու մի զանգով՝ հստակ զանգեմ Անին՝ վեր ղողանջեմ։

Մայրաքաղաք Երևանին Անին դարձնեմ մայրաքաղաք

Պալատներով իր նորաթագ վեմեմ Անին՝ կյանքի գոչեմ։

Վերաշինեմ շիրմի մատուռն սպարապետ Պահլավունու

Վեմեմ բուրգերն ու աշտարակ ճեմեմ Անին ու նոր ննջեմ։

Բանտից հանեմ մեծ Հայաստանն՝ այս ազատված փոքրիս խառնեմ,

Գրկելով հողն իմ բովանդակ՝ հայկեմ Անին ու նոր մեռնեմ։

Հայոց թագի շափաղն հասնի Վանա ծովի մութ վահանին

Առագաստեմ ծովերս անտակ թագեմ Անին՝ թագավորեմ։

հազար տարվա կարոտ ունի իմ երազը հազարաթև

Ախ, թեկուզ լուռ դեռ ավերակ տեսնեմ Անին՝ ու նոր մեռնեմ։

Որպես ոսկի վաղվա գուշակ որպես Մասիսին իմ անուշակ

Գլխին հայոց մի դրոշակ տեսնեմ Անին ու չմեռնեմ։

Link to post
Share on other sites
Ռոմեո,

և ի՞նչ, համանուն երգը Շիրազի աղավաղված տողերն են:

Սաս ջան, կարծում եմ ամեն դեպքում պետք է վերագրել Շիրազին, անկախ աղավաղվածության աստիճանին: Համենայն դեպս և թեման և բառերը նրանն են: Իսկ եթե այլ տեղեկություններ ունես, ներկայացրու, հաճելի կլինի իմանալ: :yes:

Իսկ երգը տարածված է, լայն մասսաների կողմից ընդունված է ու սիրված:

Link to post
Share on other sites
  • 2 weeks later...

ԼԻԶԲՈՆԻ ՈՂՋԱԿԷԶՆԵՐԻՆ

Յիշէ՛ք, հայեր, բալիկներուդ՝

Դեռ ծիլ ընկած գալիքներուդ,

Որ քեզ ամառ պիտի տային,

Բայց կէս ճամբին ընկան կիսատ՝

Դեռ չտեսած հողն Արարատ:

Յիշէք, հայե՛ր, ընկողներին,

Որ չհասած մեր հողերին,

Ընկան հինգն էլ ի սէր հայոց՝

Մեր հինգ միլիոն զոհուած որդոց,

Որ գեր-ձորում ընկած են դեռ՝

Հայ վրէժի յոյսով անմեռ:

Եկ գովք անենք հայ քաջերին

Խենթ սրտին էլ ընդդէմ դարի,

Յիշէ՛ք հայեր, ինչպէս Տիզբոն,

Երէկ Տիզբոն, այսօր Լիզբոն,

Եկ, դիմացիր, ազգ իմ զգօն

Հինգ հայդուկին այս երգեհոն,

Եկ, որ Վարդանն Ա ւարայրի

Անէծք դառնայ թուրքին վայրի:

Յիշէք, հայե՛ր, որ վայր ընկան

Անվերադարձ մահով, սակայն,

Սարգիս Սեդրակ, Արա Սիմոն,

Ինքը՝ Վաչէն՝ հանց երգեհոն,

Մեզ կը կանչեն ու գան պիտի

Ի սէր, գերուած Արարատի,

Ի սէր հայոց մայր հողերուն՝

Ընդդէմ հողաց թուրք գողերուն:

Որ Հայաստանն իմ խլեցին,

Մեզ վրէժը լոկ թողեցին.

Երէկ Տիզբոն,

Այսօր Լիզբոն,

Հայն է զոհւում հորիզոնից մինչ հորիզոն:

Չենք մոռանում Եղեռնը մեծ,

Որ հայ արեան ծովը խմեց,

Քարը թողեց վերապրողին,

Թուրքն է ապրում, այն էր՝ հողին,

Խամրեց արեւն ողջ հայութեան:

Յիշե՛նք, հայեր Եղեռն համայն,

Որ մեր ազգի ծուծը խմեց,

Աշխարհասաստ Եղեռնը մեծ:

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՇԻՐԱԶ

Edited by Serouj
Link to post
Share on other sites
  • 1 month later...
Guest Мурка

Народ, помогите пжасста, я уже на стенку лезу. (Тут был бы вполне уместен смайлик, рвущий на себе волосы и кусающий себе локти. Это так, информация к размышлению. Модерам) Никак не вспомню стихи Шираза о том, что "...siro hamar mah chka".

Link to post
Share on other sites
Guest Мурка

Народ, я не отстану, хотя бы ссылочку какую-нибудь, пожалуйста. Там еще про поцелуй говорилось. Сатеник джан, имей совесть, помоги котенку. :flower:

Link to post
Share on other sites

***

Երկնքի սպիտակ, սպիտակ շուշաններ,

Իջնում եք անշշուկ, իջնում եք ձյուն դառած,

Իջնում եք՝ պարուրում անտառներ ու դաշտեր,

Ու ծածկում իմ աչքից ձորերն իմ թափառած:

Թափվեցե՛ք, իմ ձյուներ, երազներ քնքշաթով,

Թափվեցե՛ք,ծածկեցե՛ք ձորերն իմ հուշերի,

Ա՜խ, հուշերն ինձ անգամ խոցում են շշուկով,

Հուշերիս քուն բերեք մոռացման գիշերի:

Ես ամեն ինչի մեջ նրան եմ տեսնում դեռ,

Ոտքերի հետքերն եմ նշմարում քարերին,

Փռեցե՛ք մոռացման սավաններն, իմ ձյուներ,

Նրա հետ թափառած իմ բոլոր ճամփեքին:

Թող իջնի մազերիս ձմեռը տխրաձայն,

Միայն թե մոռանամ, հեռանամ հուշերից,

Ա՜խ, իմ դառն հուշերը չպիտի քաղցրանան,

Թեկուզև մազերիս ձյունն իջնի՝ ծածակի ինձ...

Link to post
Share on other sites

ԳԱԶԵԼ ՇԱՄԻՐԱՄԻՆ

( Հեթանոսկան )

Ես աչք չունեմ քո հող-թագին, եկ, Շամիրամ,այս գիշեր,

Ախ, սիրել եմ ուզում մի կին,եկ, Շամիրամ,այս գիշեր,

Ես Արան եմ, Գեղեցիկի հազարերորդ թոռն եմ թուխ,

Թե դեռ վարդ կա քո շրթերին, եկ, անթառամ, այս գիշեր,

Վախենում եմ կյանքս թռչի սիրո տենչ ու տանջանքով,

Ես կարոտ եմ քո գգվանքին, եկ՝ տարփանամ այս գիշեր:

Հոգնել եմ ես քրոջական համբույրներից խաբուսիկ,

Մարմին կուզե իմ խենթ հոգին, եկ` խենթանամ այս գիշեր:

Հրաբորբոք այնպես գրկեմ, որ Արային մոռանաս,

Մի գառ դառնաս դու իմ գրկում, եկ` գայլանամ այս գիշեր:

Քո շուրթերից ծծեմ գինին ասորական դաշտերի,-

Հարբած ընկնեմ քո բաց կրծքին` եկ` մեղրանամ այս գիշեր:

Շամբշոտանալ կուզե հոգիս շամբշոտաշատ մի գրկում,

Ես ուզում եմ անկուշտ մի կին, եկ` ցոփանամ այս գիշեր:

Մի բուռ սիրտս ծովացել է մի ցոփ կնոջ կարոտով,-

Նազուկ մեջքիդ ցոփ եղնիկին` եկ` վագրանամ այս գիշեր:

Սև աչերդ սիրո հուռութք` հյուսքերիդ սև պարանով

Օձապատույտ եկ իմ մեջքին, եկ` փաթութ գամ այս գիշեր:

Մռնչում է մարմնակարոտ մարմինս` ընդդեմ իմ ոգու,

Եկ ծծերիդ ծով ծփանքին ծիածան գամ այս գիշեր:

Ձյունի կարոտ կրակներդ կրակ կրքով կմարեմ,

Եկ, ծովանամ քո տարփանքին, եկ` հովանամ այս գիշեր:

Ես Արան եմ... Եկ Նվարդիս գեթ մի գիշեր ես դավեմ,-

Որ նեըմպեմ դարիս ոգին, եկ` շնանամ այս գիշեր:

Ավաղ, էլ ոչ սուրբ Նվարդ կա, ոչ սուրբ Արա Գեղեցիկ,

Շամիրամվեց Նվարդն անգին, եկ` շամբշանամ այս գիշեր:

Արև կրքով հասիր` ցրիր արցունքներս աստղացած,

Որ նման որբ այս լուսնյակին որբ չմնամ այս գիշեր:

Հոգնել եմ ես` երազածիս երազներով գրկելուց,-

Ես տենչում եմ արյուծ մի կին,եկ,գառնանամ այս գիշեր:

Շատ ազգեր են սրից կորել, սիրով արի, ոչ սրով,-

Ափսոս կորած քո էլ ազգին, ե՛կ, Շամիրամ, այս գիշեր:

Բեր Վանա ծովն աչքերովդ` ծով գիրկն ընկնեմ, հովանամ`

Գեթ պատկերը բեր իմ աչքին, եկ, ծովանամ այս գիշեր:

Քրիստոնյա իմ մարմինն էլ` հեթանոսվի թող այնպես,

Որ գառնանաս իմ խոյանքին, եկ, արբենամ, այս գիշեր:

Բայց թե զորքով ինձ հայտնվես` ես քեզ պատանք կդառնամ,

Ու գերեզման քո բանակին, ե՛կ, Շամիրամ, այս գիշեր:

Link to post
Share on other sites
  • 3 months later...

Սփյուռքի հայությանը

Ես, որպես ծաղիկն Արազի ափին,

Նայում ջրերին, կարոտում եմ դեռ,

Դուք, որ հեռացաք այն սև օրերին, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Նայում Սևանա երազ ծովակին,

Նայում կարոտով, կարոտում եմ դեռ,

Կարծես նայում եմ մորս աչքերին, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Նայում Մասիսին մեր նվիրական,

Հալվել եմ ուզում կրծքին ալեհեր,

Ինչքան նայում եմ՝ կարոտում այնքան, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

ՈՒ երբ մի գիշեր չեմ տեսնում նրանց,

Թվում է, ձեզ հետ որբ եմ կարևեր,

Դուք ինչպե՞ս օտար աշխարհներ ընկած՝

Չեք մեռնում վշտից, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Link to post
Share on other sites
Սփյուռքի հայությանը

Ես, որպես ծաղիկն Արազի ափին,

Նայում ջրերին, կարոտում եմ դեռ,

Դուք, որ հեռացաք այն սև օրերին, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Նայում Սևանա երազ ծովակին,

Նայում կարոտով, կարոտում եմ դեռ,

Կարծես նայում եմ մորս աչքերին, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Նայում Մասիսին մեր նվիրական,

Հալվել եմ ուզում կրծքին ալեհեր,

Ինչքան նայում եմ՝ կարոտում այնքան, -

Դուք չե՞ք կարոտում, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

ՈՒ երբ մի գիշեր չեմ տեսնում նրանց,

Թվում է, ձեզ հետ որբ եմ կարևեր,

Դուք ինչպե՞ս օտար աշխարհներ ընկած՝

Չեք մեռնում վշտից, իմ հեռավորներ,

Իմ պանդուխտ հայեր:

Սաթենիկ էլ օյին ունեի՞ր գլխներիս խաղալու : :( Ապրես : :flower: Շնորհակալություն այս բանաստեղծության համար :flower:

Link to post
Share on other sites
Գայ, կուզե՞ս էլի: :)

Սաթենիկ պետք չի հարցեր տալ որոնց պատասխանը դու նախորոք գիտես: :) Եվ ընդահրապես բարի վերադարզ քո բաժին . :flower:

Link to post
Share on other sites

ՆՈՅԻ ԱԳՌԱՎՆԵՐԻՆ

Միակ ճամփան փրկության՝

Հայե'ր, դեպի Հայաստան...

Ո՞Ւր եք շտապում, ով խաբված ջրեր,

Մեզ ծարավ թողած՝ ո՞ւր եք շտապում,

Սևանն է քաշում ծով կարոտը ձեր՝

Դուք ո՞ւր եք օտար ծովերը թափվում:

Անուշ է թվում ձեզ կանչող հեռուն,

Բայց դուք կկորչեք ծովերում օտար,

Դարձեք՝ ծովանա թող հայոց առուն,

Մի՞թե մոր գիրկը նեղ է ձեզ համար...

Ախ, մի՞թե նեղ է, որ դուրս եք փախչում,

Բայց դուք կկորչեք ծովերում օտար,

Ձեր կույր կորուստով իմ հույսն է կորչում՝

Դառնում ծովասույզ մի ջաղացաքար:

Դարեր գաղթել ենք, հիմի՞ էլ գաղթենք,

Երբ որ ծաղկել է մայր Հայաստանը, -

Մայր լեզվի կռվում է ինչո՞վ հաղթենք,

Երբ մեծ Մաշտոցի զորքն է նոսրանում:

Ո՞վ է ձեր խելքը հեռվից գողանում,

Այս ո՞ւր եք չվում մայր հայրենիքից,

Մեզ Ավարայրում մենակ եք թողնում,

Մի՞թե մայր ազգը սուրբ չէ "ճոխ" կյանքից:

Այս ո՞ւր եք փախչում, խելագար ջրեր,

Մեր բուռ հողն էլ ծով ծարավ թողած, -

Դարձեք, ետ վազեք, որ դարձնենք անմեռ

Թեկուզ հայրենի մի խեղճ ջրաղաց:

Օտար ծովերն են ձեզնով քաղցրանում,

Բայց դառնանում է ծովակն հայրենի, -

Ո՞Ւր եք ձեր ոսկի ջրերը տանում,

Ո՞Ւր եք մեռցնում լեզուն մայրենի:

Մեր ամենասուրբ կռվից եք փախչում,

Սուրբ Ավարայրից մեր ամենօրյա,

Ձեզ հետ մայրենի լեզուն է կորչում,

Վարդանն է ճչում, ես գոչն եմ նրա:

Ախ, անմիտ ջրեր, ո՞ւր եք շտապում,

Մի՞թե կարոտ են օվկիանները ձեզ, -

Դարձեք... Սևանը ձեզ է պապակում,

Կանչում՝ Սահարա անապատի պես:

Մայրենի լեզուն ինչպե՞ս կարկաչի,

Երբ որ չխոսես քո հայոց լեզվով,

Երբ աղբյուրի պես՝ ծովերում կորչի,

Էլ ո՞վ քեզ կտա Մասիսդ, էլ ո՞վ:

Դուք հայոց ազգի հավերժն եք թաղում,

Ձեր օրվա կյանքում՝ գրկում օտարի,

Ահա թե, հայեր, ինչո՞ւ չի շողում

Մասիսի ձյունը՝ թագս վիթխարի:

Իմ պանդուխտ ջրեր, զուր եք շտապում,

Դարձեք, տուն վազեք, մեր մուրազ ջրեր,

Ինչո՞ւ եք օտար կնոջ գիրկ թափում

Հայ կույսի բաժին կյանքն ու գանձը ձեր:

Ինչո՞ւ Կանադա, ի՞նչ Ամերիկա,

Երբ թեկուզ մի բուռ Հայաստանը կա,

Տուն աղավնացեք, Նոյի ագռավներ,

Կկորչեք, որպես գայլախեղդ գառներ...

Մեր ամենօրյա կռվի՞ց եք փախչում՝

Սուրբ Ավարայրից մեր ամենօրյա,

Ինչից խռով եք՝ ինձ էլ է տանջում,

Գեթ Արարատից խռով միք մնա:

Link to post
Share on other sites
  • 6 months later...

ՀԱՅՈՑ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ

Հովհաննես Շիրազ

Քո մայր՝ լեզվով խոսիր, պոետ,

Որ հավերժվի ազգը քո հետ:

1

Անուն կա, որ վարդի բույր Է,

Կա, որ սարի պաղ աղբյուր Է,

Կա, որ քեզ տուն կանչող քույր Է,

Կա, որ անուշ մոր համբույր Է,

Կա, որ ձեռիդ եղբեր տուր Է,

Հայ անունը՝ պատիվը մեր՝

Միշտ լավ գործի ծնունդ անմեռ։

2

Անուն Էլ կա, որ մեր գլխին

Ծաղրածուի գդակ Է հին,

Որ կնքել Է ինչ-որ տերտեր,

Կամ թե՝ դժնի մի ճորտատեր.

Ու մենք հաճախ չենք ամաչում,

Հին անվամբ ենք իրար կանչում,

Թե՝ հե՜ի, ո՞ւր ես, բեդնի Խաչո,

Ի՞նչ բանի ես, Ղաչաղ Վաչո,

Տաշտաքերենց,

Կաշառկերենց,

Անուննե՞ր են, թե՞ հին վերքեր,

Որ բանալով՝ չենք հարցնում դեռ,

Թե ի՞նչ չլուտ, ի՞նչ Չպլաղենց,

Երբ Չպլաղենցն աշխարհ փոխեց։

3

Անուն Էլ կա, որ լսելիս

Մարդ ակամա հարց Է տալիս,

Թե՝ ի՞նչ Կնյազ, ի՞նչ Իշխանիկ,

Ի՞նչ խան, ախպեր՝, կամ ի՞նչ Խանիկ,

Երբ ինքն ահա մի մարդ Է նոր,

Մի հին չոբան, չոբանի թոռ,

Առաջ քաշված,

Փառքով նշված,

Ինքն է թաղել իշխան ու խան,

Բայց գրվում Է դեռ Իշխանյան,

Աղախանով կամ Բախշիբեգ,

Ամիրխանով կամ Յախշիբեգ։

Այն Էլ յախշի, վա՛յ, անհոգի,

Կարծես, թե կար լավն Էլ բեգի.

Գայլը յախշի՞, տե՝ս դու հալա՝

Անունն անգամ խաթաբալա։

Անունն անգամ

Օձի նման

Փաթաթված վիզն Հայաստանի,

Այրող հուշն Է այն սուլթանի,

Որ մեր լեզուն ու հողն անվերջ

Ձուլել կուզեր իր ցեղի մեջ,

Եվ կձուլեր (հայ կա դրսում,

Որ հայերեն Էլ չի խոսում…),

Մենք Էլ այժմ չէինք կարող

Խոսել լեզվով մեր դայլայլող,

Հայոց լեզվով մեր ազգաթագ,

Թե մեզ չառներ գիր թևի տակ

Խաղաղության՝ Մաշաոց հսկան,

Որ կանչում է, թե՝ ո՛վ տղաս,

Յոթ լեզու էլ թե իմանաս,

Չմոռանաս քո մայր լեզուն.

Մոռանալդ է ոսոխն ուզում…

4

Անուն էլ կա, բսյց ո՞րն ասես,

Կատակով են դրել կարծես,

Մեկը մեկից անտոհմ ու սին՝

Էլ անճաշակ Լյուքս ու Տորգսին,

Էլ Իլոնա, էլ Ալֆրեդ,

Էլ ժոռժետա, էլ Վան-Շիլբերտ,

Էլ Իվետա, էլ Անտեֆոն,

Էլ Ռիտա, էլ Պատեֆոն,

Էլ Կլարա, էլ Անելկա,

Թե թարգմանես՝ ի՞՛նչ դուրս կգա,-

Ծաղր ու ծանակ մեր ուստրերին,

Եվ առավել մեր դուստրերին։

Բայց ծիծաղից վատթարը կա՝

Հանդիպում ես յոթն աղջկա՝

Յոթից մեկն է Վարդ կամ Նարգիզ,

Մյուսները՝ Լուիզ, Լարիս,

Եվ դեռ՝ Էլլա կամ Նովելլա,

Մարդ չգիտի խնղդա՞, թե լա.

Մի՞թե չկար, որ չես դրել,

Հայ մի անուն մարդավայել,

Որ կնքել ես՝ Արգենտինա,

Կարծես երկրի քարտեզ Էնա.

Մեկն էլ մի ջուխտ աղջիկ բերել,

Գիտե՞ք անունն ինչ է դրել

Մեծ աղջկան՝ Գալանտերիա,

Իսկ փոքրինը՝ Դիզինտերիա:

Ծիծաղո՞ւմ ես, բայց սպասիր,

Մարդ-ավտոյի մասին լսիր.

Այն, որ ավտո շատ սիրելով

Շևրոլետ էր դրել սիրով՝

Բայց Շևրոլետն օրորոցում

Այս վշտից էր լալիս, կոծում։

Եվ ասում են, երբ մեծացավ,

Անունն ինչ է՝ երբ հասկացավ,

Հենց այս եղավ խոսքն առաջին,

Որ կայծակեց հոր ականջին.

- Ի՛՛նչ Շևրոլետ, ավտո հո չե՞մ,

Լա՞վ է, քեզ ել «Վիլիս» կանչեմ։-

Ծիծաղում ես, բայց ծիծաղն ի՞նչ,

Ուր է հայոց անունը ջինջ,

Հազարից մեկն հազիվ ունի

Անուշ անունն իր հայրենի.

Մի Հասմիկ է, հազար էլլա,

Մի Անահիտ, այնքա՜ն Բելլա,

Մի Արտավազդ, այնքա՜ն Համլետ,

Որ վիճում են մեր անվանց հետ,

Թե՝ եթե բանն այսպես գնա,

Էլ ձեր հայոցն ո՞ւր կմնա…

Այնինչ ամեն հայ դյուցազուն

Փրկեց քո կյանքն ու հայ լեզուն,

Անհայտ հեռվում

Ընկավ կռվում,

Որ դու հիշես, պահես, փրկես,

Մոռացումից անունն իր վես,

Վարդան պահես, պահես Հունան,

Վահրամ պահես, որ իմանան,

Թե ո՛ր երկրի ծաղիկն ես դու.

Տոհմանունն էլ հողն է մարդու։

Երբ հնչում է մի Սանասար՝

Կարծես Սասնա քո սարն հասար,

Մի Այծեմնիկ անունն անգամ

Մայր Անին է հերոսական.

Մի անունն էլ հայ զորք է մի

Մի զինվորն է, էլ ո՞ւր զոհվի։

Ա՛խ, հերիք չէ յաթաղանով

Խաբված՝ գրվես Աղախանով,

Ինչո՞ւ «փոքրիկ» մի յան ջնջես՝

Մի ոզջ ազգի մեծ սիրտ տանջես,-

Գոռ անունն էլ մի բուռ ոսկի՝

Սուրբ մասունքն է մի սուրբ ազգի։

Հայ անունն եմ ես ձեզ ասում՝

Դուք հասկացեք հայոց լեզուն,

Ու թող ծաղկի կյանք ու գինով՝

Ամեն մի ազգ՝ իր անունով։

Թող չխանդի Դեզդեմոնան,

Երբ դուստրերս Նազիկ մնան,

Ինքն էլ մնա

Դեզդեմոնա,

Խաղաղ մնա, մնա մեզ քույր,

Որ անվամբ էլ ծաղկենք մաքուր։

Մեր անունն էլ իր միտքն ունի.

Ի՞նչ պակաս է մի Աղավնի,

Անունն ինքն էլ՝ աշխարհի մեջ

Անուշ մի կանչ խաղաղատենչ,

Ո՞վ Է բռնել մեր կոկորդից՝

Որ ձեռ քաշենք Հայկ ու Վարդից,

Հայկ անունն եմ ես ձեզ ասում՝

Դուք հասկացեք հայոց լեզուն,

Ամեն անուն մի բառ Է ճոխ՝

Ավանդավեպ՝ ազգդ պահող.

Մի Վարդան Է երբ մեկն ասում՝

Ավարայրն Է հետդ խոսում,

Բավ Է պոկես՝ ի սեր այլոց՝

Հայ կնիքից անունն հայոց։

Ա՛խ, ի՞նչ ասեմ ես այն հային,

Որ սեր չունի Էլ ազգային,

Որ մայր հողից չի ամաչում,

Իր հայ որդուն Ջոն Է կանչում։

Ա՛յս Է ցավը, ով մտակույր,

Պահիր անունդ հայրենաթուր,

Պահիր ազգդ պատվո գահին՝

Անունով Էլ մեր ազգային։

Կամ երբ մի նոր մանչ ես ծնում,

Անունն ինչո՞ւ Հայկ չես դնում,

Անունն անգամ զրահ հագին,

Կամ ի՞նչ վատ Է՝ մի Գարեգին,

Կամ այս Շավարշն հայրենաշեն,

Այս իմ Տիգրանն ու Եղիշեն,

Այս իմ Արան գեղեցկաթով,

Այս իմ Մհերն՝ իր քաջ Դավթով,

Այս իմ Աստղիկն ամենագեղ,

Անունն ինքն Էլ հույսի կանթեղ,

Այս իմ Վահրամ ու Վրթանես,

Քո անուններն ինչո՞ւ վանես,

Այս Սանասարն ու Սլկունին,

Այս իմ Գևորգ Մարզպետունին,

Հայ անունն Էլ կյանք Է հային՝

Հայոց լեզվով աստվածային։

5

Ես մեկն ասի, դուք հիշեցեք

Մեր անուններն հազար ու մեկ,

Հազար բարի գործից ծնված՝

Սերունդներով ոսկեջրված,

Մեզ ավանդված, որ զրահենք,

Մեր հայ ազգը հավերժ պահենք։

Մարդս զանգ Է, աշխարհն ականջ,

Լավ անունը զանգի ղողանջ,

Բայց զանգն առանց զանգահարի,

Թեկուզ ապրի հազար տարի՝

Ոչ մի ղողանջ չի հանելու,

Զանգահարը գործն Է մարդու,

Գործ, որ թեկուզ ուժով բազկի,

Հավերժ փրկե պատիվն ազգի։

Գործ, որ Հայկից մինչև Հունան՝

Տավիղն Է մեր խաղաղության։

Էլ ո՞ւր մեր լույս լեզուն մարել՝

Այս նոր վշտի դեմ խոնարհել.

Ու թող այնտեղ Ջեմման՝ Ջեմմա,

Աստղիկն այստեղ Աստղիկ մնա:

Քանզի ամեն ազգի անուն

Իր տարազն Է, իր մայր լեզուն,

Իր սրբությունն հավերժական.

Եվ օրենքն Է ոզջ մարդկության՝

Իր ազգինը ով չսիրի՝

Թշնամին Է ողջ ազգերի.

Ինչո՞ւ հագնես ձևն ամենի,

Երբ քոնն ունես, ո՛վ քաղքենի,

Երբ իր գույնից,

Իր անունից,

Իր մայր լեզվից ձեռ քաշողը՝

Վերջն Էլ կտա իր մայր հողը…

Link to post
Share on other sites
  • 4 months later...

Սաս ջան, կարծում եմ ամեն դեպքում պետք է վերագրել Շիրազին, անկախ աղավաղվածության աստիճանին: Համենայն դեպս և թեման և բառերը նրանն են: Իսկ եթե այլ տեղեկություններ ունես, ներկայացրու, հաճելի կլինի իմանալ: :yes:

Իսկ երգը տարածված է, լայն մասսաների կողմից ընդունված է ու սիրված:

shat shnorhakal em bareri hamar... amenasiracs ergeric mekne ,chhashvac [email protected] ,mecn Shirazi koxmic grvac.... popoxelem 2 rd 1 in,,, qaryakneric u mnacacneric el mi qani bar tox, ankexc asac es original [email protected] chey tesel. :flower:

Link to post
Share on other sites

ОВАНЕС ШИРАЗ

1915-1984

Беспощадная депортация и резня западных армян сделала вдовами и осиротила многие тусячи матерей и детей, бросив их на произвол судьбы.

В те трагические дни 27 апреля 1915 года, через три дня после резни армянской интеллигенции, родился Ованес Татевосович Карапетян. Детство Ованеса прошло в самые трагические времена армянской истории, в голоде и нищете.

Ованес впервые обратил на себя всеобщее внимание в 1935 году, опубликовав свой первый сборник лирических стихов “Наступление весны”. Романист Адрбед назвал талантливого поэта “Ширазом” — “стихи этого юноши имеют неповторимый аромат свежих, покрытых росой роз, подобно розам Шираза”.

В 1937г. Шираз поступил в Ереванский Государственный Университет на факультет армянской литературы, где проучился до 1941г.

До своей смерти 14 марта 1984г., Шираз издал много книг — главным образом поэзия — а также квартеты, притчи и переводы, и наслаждался любовью и признанием повсеместно, как один из самых великих армянских поэтов своего времени.

shiraz.jpg

Link to post
Share on other sites

Биография

Ованес Шираз, быть может, как никто другой из его современников — полностью, без остатка выявил себя в своих поэтических строках и строфах. Вся его жизнь — с воспоминаниями о печально» детстве, светлыми грезами юности, пьянящим ликованием зеленой я голубой природы, с миром нескончаемых радостей и тревог его любви и ненависти, материнских и сыновних переживаний, патриотических порывов, нравственных исканий и убеждений — все это настолько органично вошло в его стихи, что судьба поэта отождествилась с его песней. Шираз вправе повторить известные слова: «Моя биография — это мои стихи».

* * *

В 1935 году увидел свет первый сборник стихотворений Ованеса Шираза «Предвесеннее». Название книги выражало главное содержание поэзии молодого автора, принесшего с собой свежее видение мира, горячую любовь к человеку, к жизни, к природе. Читателю полюбилась самобытная палитра Шираза, яркая образность, верность лучшим традициям армянской классической литературы.

В 1940 году, когда Шираз был студентом филологического факультета Ереванского государственного университета, вышла книга «Песня Армении», в которую кроме стихотворений автор включил несколько поэм. Уже в этих ранних сборниках, явившихся своего рода прелюдией творчества поэта, нашли отражение мотивы (природа, родина, мать, любовь), которые впоследствии стали «постоянными величинами» его поэзии. В сборниках этих Шираз выступает как поэт романтического мировосприятия, романтического стиля. В человеке его привлекают бурная эмоциональность, вдохновенная фантазия: отсюда яркая «ширазовская» метафора, звонкость красок, эпически-масштабные образы.

Для ранней романтической поэзии Шираза характерна тема безрадостного детства и свободной стихии природы. И хотя этот «автобиографический» мотив раскрывается на бытовом материале, он тем не менее наполнен значительным философским содержанием.

В годы Отечественной войны Шираз нашел свое место в рядах певцов бессмертия и славы Родины. В 1942 году вышел его сборник «Голос поэта», патриотические строки которого были с воодушевлением приняты читателем.

В том же 1942 году Шираз издает «Книгу песен», а в 1946 году выпускает сборник «Лирика».

Лучшие образцы творчества Шираза собраны в трехтомном сборнике поэта «Лира Армении» (первая книга вышла в свет в 1958, вторая — в 1965, а третья — в 1975 году).

Воспевая молодость отчизны и духовное возрождение советского человека, Шираз обращается к ассоциативному поэтическому ряду, в котором такие понятия, как зима и весна, горы и нивы, дальние дороги и недосягаемые вершины вырастают в романтически окрашенные художественные образы. Традиционные мотивы армянской поэзии освещены в творчестве Шираза светом современности и выражают совершенно новые идеи.

Снег плачет — то зима к концу идет,

А по размокшим рощам и лугам

Победно шествует весна вперед.

Завидую я гибнущим снегам —

Они весну рождают каждый год.

(Перевод И. Снеговой)

Излюбленные символы — образы раннего Шираза — весна и солнце — с годами обогащались все новыми и новыми красками. В весне поэт видит источник оптимизма и жизнелюбия, молодости мира и свободы. Пробуждение природы весной представляется ему возрождением красоты мира. И свои гуманистические идеалы он передает через образ весны.

Подлинным празднеством радости и жизнелюбия можно назвать стихотворение «Предвесеннее». Поэт с восторгом и ликованием переживает обновление жизни и делится своей радостью с людьми.

Для пейзажной лирики Шираза характерны высокие идейно-художественные качества. «Культ» природы в творчестве поэта — не пантеистическое ее обожествление. Красота и богатство мира находятся в гармоническом единстве с красотой и богатством человеческой души.

Гуманистическое содержание творчества Шираза, его умение проникнуть в самую суть явлений особенно углубилось в произведениях военных лет. Его поэзия, как и прежде, продолжает быть насыщенной образами-символами, которые теперь обретают новую стилевую и эмоциональную нагрузку и философскую глубину. Орлы и вершины гор скалистые кручи и облака, громы и молнии, солнце и горизонт, — все эти образы-символы использовались автором для прославления величия духа советских людей, победивших смерть и злую силу. Поэзия Шираза военных лет исполнена непоколебимой веры в победу советского народа. В ней звучит пламенный призыв встать на защиту Отечества, спасти его святыни, которым угрожает враг. Стихи обретают силу и интонацию призыва, воззвания, обогащаются мужественными и суровыми ритмами, новым смыслом наполняются образы ранней лирики поэта.

Творчество Шираза в военные годы продолжает развиваться в русле традиций народного творчества и классической армянской поэзии. Но оно обретает и новое качество — на смену подчас наивным фольклорным представлениям приходит современное мироощущение, совершенствуется «стилистика» стиха.

Новым историческим содержанием наполняется в произведениях армянского поэта образ Родины, для создания которого Шираз обращается к разнообразным художественным приемам. Один из них — раскрытие этого понятия через характерные особенности родной природы. В стихотворении «Экспромт», например, в описании армянских гор он создает образ могучей и непобедимой Родины.

Для лирики Шираза характерна тема социалистического возрождения. Примером может служить стихотворение «Армения-мать.»:

Ныне вижу тебя, молодая отчизна моя.

Ты путями суровыми шла из далеких веков,

Побратим синеглазый вернул тебе свет бытия.

Ты свободна от древнего горя и тесных оков.

(Перевод В. Звягинцевой)

Черты подлинной народности присущи стихотворениям Шираза, посвященным матери. Развивая известные традиции армянской поэзии («Сон» С. Шахазиза, «Сердце матери» Ав. Исаакяна, газеллы В. Терьяна и Е. Чаренца), Шираз и здесь остается самобытным, поскольку подчеркивает в образе матери не трагическое начало, как это делали его предшественники, а прославляет .материнскую любовь как силу, дарящую человеку свет и радость.

Человек и природа, тайны вселенной, история и современность, жизнь и смерть — эти и многие другие философские проблемы. постоянно привлекали внимание Шираза, отражаясь в его творчестве, то «открыто», непосредственно, то в иносказательной, аллегорической форме.

Значительное место в творчестве Шираза занимают поэмы — «Раздан», «Наших сел имена», «Сиаманто и Хаджезаре», «Библейское» и т. д. Поэмы эти также проникнуты лирическими мотивами.

«Библейское» — лучшая поэма Шираза, выдающееся произведение в многовековой истории армянской поэмы, отличающееся философичностью содержания. Поэма эта, написанная в 1944 году, посвящена величию человека, его огромным созидательным возможностям. Она явилась не только своеобразным откликом па тему войны, ее философским осмыслением, но и произведением, которое на библейском материале ставило и решало проблемы современной жизни. Поэма послужила поводом для бурных споров, вызвала противоречивые мнения, а некоторыми критиками даже была объявлена «древней мистикой», «метафизическим откровением» и «проповедью ветхозаветных догм».

Обращаясь к широко распространенному в мировой литературе мотиву «земли и неба», Шираз не ограничивается воспроизведением библейской легенды о сотворении мира. Стремясь быть верным духу и характеру материала, поэт точно передает первоначальные представления о человеке, о боге. Но говоря о «многомудром неведомом творческом гении, который был первоосновой всего», поэт отнюдь не проповедует идею абсолютного духа, как утверждали некоторые критики. Напротив, — он отрицает идею божественного происхождения мира, утверждая всемогущество человека. Пройдя через поиски «творца, своего создателя», человек приходит к осознанию единственной истины:

Творца он не нашел, хотя прошел

Весь путь своей неутомимой мысли.

Кого искал одушевленный прах,

Дойдя до изначального истока?

Неужто только бесконечный страх

Загадка Бога и создатель Бога?

И понял он одним прекрасным днем,

Что Бог навеки поселился в нем...

(Перевод Л. Григорьяна)

Легенда о сотворении мира — лишь условная форма, в которой Шираз решает проблему могущества человека, подчиняющего себе природу, проникающего в тайны Вселенной. Основная тема поэмы — титаническая борьба человека с богом.

Но может возникнуть вопрос — каким образом эта поэма явилась откликом на войну? Речь идет, конечно, не о точном, зеркальном отражении. Связь поэмы с современной действительностью сложнее и лубже. Эпиграфом к поэме служит народный афоризм: «Бог дал боль горе, гора погибла, бог дал боль человеку — человек умертвил боль». В этих словах выражена, с одной стороны, мысль о могуществе человека вообще, с другой — идея о превосходстве прогрессивных сил человечества над силами ала и насилия.

«Человек — из чудес величайшее чудо», он прошел путь от робкого существа, пребывающего в страхе перед богом, до покорителя Bceлeнной, мужественного борца, исповедующего идеалы гуманизма и справедливости, — это философия борьбы свободолюбивого человека против сил мрака и зла.

Шираз вовсе не моралист в традиционном смысле слова. Он не проповедует, а переживает и при этом настраивает читателя на сопереживание, заставляет глубже вглядеться в простые явления, уловить В обыденном высокий смысл.

Весна, солнце, мир, цветы... В поэзии Шираза есть какая-то программная бесхитростность. Он отрицает «литературную изобретательность» и «ремесло», заменяя их «безыскусным искусством» и еще тем, что Ованес Туманял называл «божественным духом».

Переживание в стихотворениях Шираза возникает непринужденно, от сердца, ч не о г «умелости» профессионала; оно не тускнеет под давлением стихотворной формы — в его поэзии есть форма «внутренняя», «незаметная».

Разграничение поэтических тем у Шираза условно: он как раз принадлежит к числу тех поэтов, целостный поэтический мир которых трудно подразделить и раздробить по тематическому принципу, Шираз целен. Он может показаться внешне однообразным: бесконечные возвращения, лейтмотивы, сквозные темы... Словно подчиняясь внутренним законам природы, Шираз все повторяет и повторяет мотивы, выявляя каждый раз все новые цвета и оттенки, обновляя смысловые метаморфозы, воспринимая как бы заново внутреннюю глубину и богатство мира.

Будучи поэтом безграничного движения, обновления жизни, Шираз склонен к бурным и страстным краскам: если ручей — то водопад, если дождь — то не монотонный, а грозовой, с молниями. Главное же в его поэзии — ощущение взлета, полета, парения:

Плавно парят, парят и парят

Два моих коня, белый и черный...

(Перевод подстрочный).

Шираз стремится мыслить не обычными представлениями о предметах и явлениях, а как бы сгустками понятий. Он утверждает безграничное богатство и величие человеческой души.

В своих лучших стихотворениях Ованес Шираз стремится к достижению сложного духовного мира современного человека. Он сделал правильный выбор: скоропреходящим эстетическим новациям. неоправданному поэтическому нигилизму он предпочел живой народный дух и живое слово. Его не соблазнили ни ловушки моды, ни трели современного формализма. В правдивости и преданности своим идеалам ему помогли глубокая любовь к человеку, к жизни, к родине.

СУРЕН АГАБАБЯН

Link to post
Share on other sites
Романист Адрбед назвал талантливого поэта “Ширазом”

Шираз издал много книг — главным образом поэзия — а также квартеты...

Адрбед -это кто? Я знаю Атрпет-а = Атр + пет = огонь + начальник = главный жрец в языческом храме.

Квартет, видимо, четверостишие. А я и не знал, что Шираз еще и музыку писал.

Интересно, кто был переводчик, насколько хорошо знал русский язык, что քառյակ, как стихотворная форма, перевел как квартет. :hm:

Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Create New...